Temat wraca do mnie w trakcie codziennych zadań, gdy słyszę jak wiele osób używa zamiennie pojęć UX (ang. User Experience) oraz użyteczności (ang. Usability). W tym artykule postaram się więc opisać krótko te dwa pojęcia oraz wytłumaczyć istniejącą między nimi różnicę.

Co to jest użyteczność?

Miara wydajności, skuteczności i satysfakcji użytkownika, z jaką dany produkt może być używany dla osiągnięcia danych celów przez danych użytkowników.

UŻYTECZNOŚĆ WG NORMY ISO 9241-11

Przez użyteczność (ang. usability) możemy rozumieć więc to, jak łatwo i sprawnie użytkownik osiąga swój cel korzystając bezpośrednio z danego produktu.

Należy zwrócić uwagę, że mówimy tutaj o bezpośrednim kontakcie użytkownika grupy docelowej z produktem. Miara satysfakcji podana w normie ISO rozumiana jest tu jako brak czynników stresogennych i przeszkadzających w korzystaniu z produktu.

Użyteczny produkt posiada następujące cechy:

  • skuteczny (pozwala osiągnąć mój cel),
  • wydajny (działa szybko i sprawnie),
  • bezstresowy (korzystanie z niego nie rodzi problemów).
Ta poduszka jest bardzo wygodna i pozwoli wyspać się właścicielowi bez obawy o ból karku. Możemy tu mówić o użytecznej poduszce, ale czy o produkcie z dobrym UX? Jeszcze nie.

Co to jest UX?

Całość postrzegania i reakcji osoby, które są wynikiem korzystania lub przewidywanego korzystania z produktu, usługi lub systemu.

USER EXPERIENCE WG NORMY ISO 9241-210

Czym jest i czemu służy UX zasługuje na osobny artykuł, więc skupmy się jedynie na zakresie tego pojęcia.

UX (ang. User Experience) to całokształt obcowania użytkownika z danym produktem lub usługą. W odróżnieniu od użyteczności, UX skupia się również na wyglądzie, emocjach i psychice użytkownika danej grupy docelowej, przez co jest znacznie szerszym pojęciem.

W książce Badania jako podstawa projektowania User Experience autorki piszą, że UX najprościej opisują trzy cechy :

  • użyteczność (osiągnięcie celu, wydajność, ergonomia)
  • atrakcyjność (pożądanie, chęć korzystania, ładny wygląd)
  • pozytywne emocje (radość z użytkowania)1
Ta poduszka, o cechach jak poprzednia (użyteczna), jest dodatkowo atrakcyjna wizualnie i może wzbudzać pozytywne emocje u domatora.

Usability a User Experience

Piramida potrzeb użytkownika w kontekście cech produktu. Na ilustracji zaznaczony obszar związany bezpośrednio z UX.

Słowem podsumowania, Użyteczność ogranicza się do bezpośredniego kontaktu z danym produktem (np. w trakcie korzystania z intefejsu), User Experience dotyczy doświadczenia użytkownika na wszystkich punktach styczności i obejmuje jego opinię, emocje i reakcje psychofizyczne.

Użyteczny produkt pozwoli użytkownikowi po prostu osiągnąć swój cel bez stresu, zaś produkt z dobrym UX sprawi, że użytkownik będzie czuł przyjemność w trakcie użytkowania, a nawet emocjonalne przywiązanie.

Autor